Hypericum Perforatum; St. John’s Wort veya Sarı Kantaron

Bitkinin Türkçe’de bir ismi daha var; binbir delik otu… Çoğu insan bu bitkiyi antidepresan etkilerinden dolayı biliyor. Bir zamanlar “Doğanın Prozac”ı diye isim bile takılmıştı.

Prozac da herkesin bildiği bir antidepresan ilacı… Ülkemizdeki resmi rakamlara göre yılda yaklaşık 2 milyon kutu antidepresan reçete ediliyor. Ancak eczane satışlarına bakarsanız bu rakam 20 milyon kutunun üzerinde. Depresyondayız anlayacağınız… Ancak bizim depresyonumuz öyle antidepresanla filan geçecek türden değil, top çeviriyoruz işte…

En yaygın bilinen bu antidepresan etkisini yanında (1) topikal olarak yaygın kullanımı var. Bunları özetleyecek olursak; yaralar, yanıklar, güneş yanıkları, zedelenmeler, morarmalar, ülserler, myalji ve benzer pek çok endikasyon sayılabilir (2).

Sarı Kantaronun önemli bir özelliği içindeki etken maddelerin su/yağ karışımı solüsyonlara uygun olmasıdır. İçindeki aktif maddelerin çoğu yağda çözünür ancak suda çözünen aktifleri de mevcuttur. 

İndirgemeci yaklaşımla sarı kantaronun etken maddeleri hiperisin ve hiperforindir. Bu iki madde oldukça ilginç farmakolojik özellikler taşıyor. Bunlar antioksidan, antiinflamatuar, antikanser ve antimikrobiyal özellikler olarak özetlenebilir. Bunların yanında hiperforin keratinositlerin büyümesini ve farklılaşmasını uyarır. Hiperisin ise melanoma dışı deri kanserlerinde fotosensizer olarak rol oynar.

Son zamanlarda yapılan bazı çalışmalar atopik dermatit, sedef ve herpes simpleks enfeksiyonlarında da etkin olduğunu göstermiştir (3).

Sarı Kantaronun üzerinde en çok çalışılan iki aktif fitokimyasalı; hiperisin ve hiperforin…

Biz konumuzla ilgili olduğu için daha çok deri ile ilişkisine yoğunlaşacağız. Günümüz insanı dışına içinden çok daha fazla değer veriyor. Sonra zamanla içinin hastalıkları alıp başını gidiyor. Şeker hastalığı, hipertansiyon, kalp damar hastalıkları, karaciğer yağlanması, nöropsikiyatrik hastalıklar bunlara sadece birkaç örnek… Ancak bu gerçek bizim dermis ve epidermis güzelliğimiz ve genç görünmemizle ilgili gerçekleri değiştirmiyor. Ne yapalım bize de arz/talep dengesine saygı göstermek kalıyor.

Kuru deri ve değişik türde deterjanlara maruz kalma çoğunlukla deride kaşınma, kuruluk, infeksiyon ve inflamasyonla sonuçlanır. Bu nedenle deri bakım ürünlerinin en önemli özelliği “deri bariyeri”nin yeniden tesis edilmesidir veya öyle olmalıdır. Ancak bu sayede derinin su kaybı kalıcı olarak önlenebilir.

Genellikle antidepresan olarak kapsül formları (bitki ekstresi) kullanılsa da, bizim için kantaron yağı çok daha önemli…

Hiperforine ait bir özellik olan keratinosit diferansiyasyonu deriden kaybının önlenmesine yardımcı olur. Bunun yanında sarı kantaronun içindeki diğer aktif maddeler antimikrobiyal ve antiinflamatuar etkinlik göstererek deri tamirine yardımcı olurlar (4).

Atopik dermatitte hiperforinin etki mekanizması (2). Burada önemli olan nokta şu; “vücudun dilinden anlayan moleküller” yani hiperforin gibi, çörekotunun timoquinonu, curcumin, resveratrol ve çayın kateşinleri organizmada amaca yönelik olarak hem aktivasyon (burada yeşil) hem inhibisyon (burada kırmızı) yaparak amaca yönelik davranıyorlar. Modern ilaçlar Tanrı’nın bahçesi yanında halen oldukça gerideler…

Egzama vakalarında serbest radikallerin önemli rol oynadıkları bilinmektedir. Sarı kantaron ürünleri ancak özellikle hiperforinden zenginleştirilmiş olanlar, bu vakalarda tedavi edici etkinlik göstermiştir (5). Sarı kantarona ait güvenlik bandı geniştir ve kullananlarda herhangi bir yan etkiye rastlanmamıştır (6). Sarı kantaronun saç dökülmesini önleyici ve yeni saç çıkarıcı etkisi hakkında yeterli bilimsel veri olmasa da, burada saydığımız özelliklerinden dolayı yararlı etkileri olacağını söylemek kehanet olmayacaktır.

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov
  2. https://www.thieme-connect.com
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov
  4. http://www.mdpi.com
  5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov
  6. http://www.cir-safety.org
Views All Time
Views All Time
155
Views Today
Views Today
2
Bu yazıyı paylaşmak ister misiniz?

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*