Çinko, Saç Sağlığı ve Saç Dökülmesi; Çinko Saç İlişkisi, Çinkonun Saça Yararları

Çinko (Zn) insan vücudunda bulunan eser element sınıfında bir kimyasal elementtir. +2 değerlikli formunda (okside) bulunur. Pek çok eser element gibi miktarı oldukça az ancak fonksiyonları yaşamsaldır. İnsan vücudunda yaklaşık 3 gram kadar çinko bulunur ve organlar, kemikler, dokular, kan plazmasına dağılmış durumdadır.

Diyette en çok proteinden zengin gıdalar içinde bulunur; hayvansal proteinler bitkisel olanlardan daha zengindir. Bunun yanında sert kabuklu kuruyemişler, posası ayrılmamış tahıl ürünleri ve bakliyatlar (fasulye, nohut, bezelye vb.) da iyi birer çinko kaynağıdır. Taze meyve ve sebzeler çinko yönünden iyi birer kaynak kabul edilmezler.  Ancak insanlarda çinko eksikliğini asıl belirleyen yiyeceklerin içerisindeki çinkonun emilimine ya da biyoyararlılığına etki eden fitik asit vb. diğer besin bileşenleridir.

İnsanlarda çinko eksikliğinin tarihi çok eski değildir. 1970’li yıllara kadar literatürde çinko eksikliği ile  ilgili çok az bilgi bulunmaktadır. Ancak eksikliğinde epidermis ve dermis, sindirim sistemi, sinir sistemi, immun sistem, üreme sistemi ve iskelet kas sisteminde önemli fonksiyon bozuklukları ortaya çıkmaktadır. Çinko eksikliğinde cilt problemleri (saç dökülmesi dahil), şekerlerin vücutta yıkılması, enfeksiyonlara karşı dirençte azalma, ishal, unutkanlık başta olmak üzere bazı zihinsel fonksiyonlarda gerileme, kaslarda yorgunluk ve genel bir halsizlik tablosu ortaya çıkabilir.

Dünya Sağlık Örgütüne (DSÖ/WHO) göre erişkin bir insan günde yaklaşık 1.5-2.5 mg çinko almaya ihtiyaç duyar. Hızlı büyüme, hamilelik, emzirme ve hastalıkların nekahat dönemlerinde bu miktar biraz daha yüksek olabilir. Yine DSÖ’ye göre halihazırda dünya üzerinden yaşayan erişkinlerin yaklaşık yarısında çinko eksikliği sözkonusudur.

Çinko eksikliği olduğu durumlarda saç dökülmesi önemli bir sorun olarak karşımıza çıkar. Çinko insan vücudunda demirden sonraki en önemli eser mineraldir ve her ikisinin eksikliği de saç dökülmesi ile sonuçlanır. Demir eksikliği sıkça bakılan parametredir ancak çinko atlanır.

Bir başka sorun çinko eksikliğinin sadece serumda çinko tayini yapılarak belirlenemeyeceğidir. Hekimin saç ve cilt ile ilgili başka değerlendirmeleri çinko eksikliğini düşündürebilir.

Saç dökülmesi ya da saçların sağlıksızlığı ile ilgili sorunu olan bireylerde genellikle doğrudan bazı tedavi yöntemlerine başvurmaktadır. Bu hem süreyi uzatmakta hem de tedavinin başarısını engellemektedir. Gerek erkek gerekse kadın olsun, saç dökülmesi veya benzeri şikayetleri olan kişilerin sadece demir ve çinko değil başkaca faktörlerin de değerlendirilmesi ve eksikliklerin yerine konması gerekir (1). Özellikle bayanların bu konuda hassas davranmaları yararlarına olacaktır. Çünkü mensturasyon kanamalarından dolayı eser element kayıpları erkeklere oranla daha fazla olmaktadır.

Ayrıca cerrahi operasyon, ciddi fiziksel veya ruhsal travmaları takip eden dönemlerde saç sorunu ile karşılaşan kişilerin başvurdukları doktora mutlaka bunun hakkında bilgi vermeleri yine tedavinin etkinliğini artıracaktır (2).

 

Çinkodan zengin yiyeceklerin başında et ve et ürünleri gelir. Bunun yanında özellikle sert kabuklu kuruyemişler (fındık, ceviz, badem, antepfıstığı), posası (kepeği) ayrılmamış tahıllar da iyi birer çinko kaynağıdır.

 

 

 

 

 

Dünya çinko eksikliği haritası; bu haritaya göre ülkemiz çinko eksikliğinin yaygın olduğu ülkeler arasında yer almaktadır.

 

 

 

Çinko eksikliğinde ortaya çıkan en temel 8 işaret. 1. İmmunitenin bozulması (özellikle sık üst solunum yolu enfeksiyonları), 2. İnatçı ishal dönemleri, … 5. Saç problemleri, 6. Saçlı ve saçsız deri problemleri…

 

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov
Views All Time
Views All Time
194
Views Today
Views Today
1
Bu yazıyı paylaşmak ister misiniz?